Arsa ve Ev Araştırması, Tapuya Gitmeden Önce Sakarya’da Yerinde Bakış

İlan güzel görünüyor, satıcı acele etmiyor, fiyat da makul. Yine de aklınızı kurcalayan birkaç şey var: fotoğraflar ne zaman çekildi, yol anlatıldığı gibi mi, yan parselde ne var? Bu soruların cevabı kâğıtta yazmaz, yerin kendisindedir. Sakarya Dedektif olarak o yere biz bakarız ve gördüğümüzü, siz söz vermeden ya da ödeme yapmadan önce fotoğraflı bir raporla size teslim ederiz.

Tapu kaydı, imar durumu ve taşınmazın borcu gibi konular ilgili kurumun ve danışacağınız kişilerin alanıdır. Bizim işimiz o belgelerin gösteremediği tarafta durur: bugün o evin, arsanın ya da bahçenin nasıl kullanıldığı, oraya nasıl ulaşıldığı ve çevresinin neye benzediği. Karar yine sizindir; yalnız bu kez satıcının anlattıklarının yanında kendi elinizdeki bir kayıt da olur.

Ev, arsa ve bahçede incelemenin ağırlığı

Üç alım türü aynı soruları sormaz. İlk konuşmamızda neyi aldığınızı ve ilanın hangi satırına içinizin rahat etmediğini konuşur, incelemeyi o noktaya yoğunlaştırırız.

Ev ya da daire

Bir evde önce binanın ve yakın çevresinin bugünkü hâli kayda geçer: dış cephe, çatı, bahçe duvarı, sonradan eklenmiş bir bölüm, giriş yolu ve araç park edilecek yer. Bir sitedeki daireyse ortak alanların bakımı, site girişinin ve yolun durumu da yazılır. Evin bakımlı ve kullanılan bir ev mi, uzun süredir kapalı duran bir ev mi olduğu, yoldan okunabildiği ölçüde rapora not edilir.

Kıyıda bir yazlık daire düşünüyorsanız sitenin sezon dışındaki hâli ayrı bir konu olur; bunu Karasu sayfasında ayrıntısıyla anlattık. Göl çevresindeki bir ilanda yazan ilçe ile evin durduğu yerin aynı olup olmadığı da kontrol edilir, çünkü gölün kıyısı tek bir ilçeye ya da tek bir ile ait değildir. Sapanca sayfası bu sınırın nereden geçtiğini gösteriyor.

Arsa

Arsada sorular daha yalın, saha işi ise daha geniştir. Parsele ulaşan yolun türü (asfalt, stabilize ya da tarla yolu), yolun parsele kadar gelip gelmediği, parselin bugün boş mu, ekili mi, üzerinde geçici bir yapı ya da depo mu durduğu yerinde görülür. Komşu parsellerin kullanımı da önemlidir: hemen yanda bir atölye, hayvan barınağı, sürmekte olan bir inşaat ya da malzeme yığılan bir alan, alım kararını sizin için baştan değiştirebilir.

Uzakta oturup ilana yalnız fotoğraftan bakıyorsanız bu bölüm sizin için daha da değerlidir. Sakarya dışında yaşayan bir alıcı için yeri hiç görmeden karar vermek ile bugünün fotoğrafını görerek karar vermek arasındaki fark, pazarlıktaki ilk cümleyi belirler.

Bahçe

Meyve bahçesi alırken bakımın durumu ve bahçeye ulaşım, fiyatı belirleyen başlıca iki şeydir. Bahçelerin yoğunlaştığı Kocaali, Karasu, Hendek ve Akyazı tarafında bunu yerinde görmenin kendi incelikleri olduğu için konuyu bahçe alımı yazısında ayrıca işledik.

Göl çevresinde, kıyıda ve güney vadisinde öne çıkan ayrıntılar

Aynı inceleme ilin farklı yerlerinde farklı ayrıntılara yoğunlaşır. Sapanca Gölü çevresinde ve Serdivan ile Arifiye’nin göle yakın mahallelerinde evin yola ve kıyıya göre konumu, bahçe sınırının neye dayandığı ve evin yıl boyu mu, yalnız belli aylarda mı kullanıldığına dair izler öne çıkar. Karasu ve Kocaali kıyısında sitenin kendisi alımın bir parçasıdır: ortak alanlar, kıyıya geçiş ve yolun yaz dışındaki hâli.

Geyve, Pamukova ve Taraklı yönünde sorular daha çok yapının yaşına ve ulaşıma kayar. Eski evleriyle bilinen Taraklı’da ya da vadideki köklü mahallelerde bir evin dış cephesi, çatısı ve bahçe duvarı, onarım görüp görmediği yoldan okunabildiği kadarıyla kayda geçer. Hendek, Akyazı ve Kaynarca gibi tarımın ağır bastığı ilçelerde ise evle birlikte satılan bahçe, ahır ya da depo, ilanın gösterdiğinden fazlasını söyler; bunların da bugünkü hâli rapora eklenir.

İncelenen konu ve rapordaki karşılığı

Rapor, okuduğunuzda yeri görmüş gibi olmanız için düzenlenir. Her bölümde fotoğraf, çekildiği gün ve yer bilgisi ile kısa bir açıklama bulunur.

Görülemeyen ya da ulaşılamayan bir nokta olursa, örneğin bir yolun sonu kapalıysa ya da bir cephe başka bir binanın arkasında kalıyorsa, bu da açıkça yazılır ve o noktanın neden görülemediği ilgili satırın yanına not edilir.

Söz ile tapu günü arasındaki zaman

En verimli zaman, satıcıya söz vermeden ya da herhangi bir ödeme yapmadan önceki dönemdir. O aşamada rapordaki her bilgi pazarlıkta ya da vazgeçme kararında işinize yarar. Tapu günü yakınsa inceleme daraltılır ve en kritik soruya, genellikle yola ve komşu kullanıma, odaklanır.

Bazı sorular yılın belli bir zamanını ister. Yapraklı bir bahçe ile yaprağını dökmüş bir bahçe farklı şeyler anlatır; kıyıdaki bir site de yazın ve kışın iki ayrı yer gibidir. Plan yazılırken “nereye” sorusunun yanına “ne zaman” sorusunu da koyarız.

İnceleme yerin görülebildiği noktalardan yapılır; satıcıya, komşulara ya da mahalleliye soru sorulmaz, böylece ne satıcıyla ilişkiniz ne de pazarlığınız etkilenir. İncelenecek yerin sayısı ve ilçesi ücreti etkiler; hesabın nasıl kurulduğunu ücret yazısında bulabilirsiniz.