Bir aile üyesinden haber alınamadığında evde herkes bir şey hatırlar ama kimse bütünü bilmez. Kardeşi son konuşmayı, annesi bir arkadaşın adını, iş arkadaşı son haftalardaki bir değişikliği bilir. Bu parçalar ayrı ayrı insanların zihninde durdukça, hiçbiri aramaya yön veremez. Bu sayfa, o anı yaşayan bir aileye neyin hangi sırayla işe yarayacağını anlatmak için yazıldı.
Resmî bildirim her şeyden önce gelir
Aile üyenize ulaşamıyorsanız ve durum sizi endişelendiriyorsa, ilk iş, durumu polise ya da jandarmaya bildirmektir. Kişi yetişkin olsa bile bunu ertelemek için bir sebep yoktur; “biraz daha bekleyelim” düşüncesi, en değerli zamanı harcatır. Resmî arama, bir dedektif çalışmasının yerine konamayacak yetki ve imkânlarla yürür. Bildirime giderken kişinin son dönemde çekilmiş bir fotoğrafı ile en son nerede görüldüğüne dair bildiklerinizi götürmek işe yarar.
Sakarya Dedektif bu bildirimin yerini almaz, yanında çalışır. Ailenin elindeki bilgiyi toplamak, sıraya koymak ve bu sıradan çıkan yerlere cadde ve sokaktan bakmak bizim işimizdir. Resmî arama sürerken ailenin bu yükü yalnız başına taşımaması da bu çalışmanın bir parçasıdır.
Herkesin elinde bir parça
Ailenin her üyesinin anlattığı, anlatanın adıyla birlikte deftere geçer. Kişiyle en son kim, hangi gün, ne konuştu? Son haftalarda işinde, çevresinde, alışkanlıklarında bir değişiklik var mıydı? Sık gittiği, bağı olan ya da “orada rahat ederim” dediği yerler hangileri? Bu soruların cevapları çoğu kez farklı kişilerdedir ve bir masada birleştiğinde ilk kez anlam kazanır. Bilgiler yan yana geldiğinde aile bazen daha önce fark etmediği bir bağlantıyı kendisi görür: iki ayrı kişinin, birbirinden habersiz aynı yerden ya da aynı kişiden söz etmesi gibi.
Bir kişinin bağı olduğu yerler, on altı ilçeli bir ilde geniş bir alana yayılabilir. Ailenin memleketi olan mahalle, yazın gidilen bir kıyı evi, doğu ilçelerinde bir bahçe ya da yıllar önce çalıştığı bir kasaba, aramanın hesaba katması gereken yerlerdir. Bu yerlerin her birini adı ve ilçesiyle birlikte yazmak, planın ilk satırlarını oluşturur.
Sıraya konan bilginin gösterdiği yön
Toplanan bilgi zamana göre dizildiğinde, kişinin son günlerinin bir akışı ortaya çıkar: en son nerede görüldüğü, hangi yerlerle bağının sürdüğü, hangi yere yönelmiş olabileceği. Bu akış, aramanın önce hangi ilçeden başlayacağını ve hangi yerlerin sonraya kalacağını gösterir.
Plan bu sıraya göre yazılır ve aileyle paylaşılır. Sırada Kocaali ya da Taraklı gibi merkezden uzak bir ilçe varsa, yol o günün planında ayrıca hesaplanır. Aile her gün neye bakıldığını ve ne bulunduğunu tarihiyle öğrenir; yeni bir bilgi geldiğinde plan yeniden düzenlenir.
Arama bir sonuca varmadan kapanırsa rapor yine değerlidir. Hangi yerlere bakıldığı, hangi bilginin sınandığı ve aramanın nerede durduğu tek tek yazılır. Aile bu raporu resmî aramayı yürüten makamla paylaşabilir; yeni bir iz çıktığında da çalışma kaldığı yerden sürer.
Ailenin bu aşamadaki en büyük katkısı, bildiklerini eksiksiz ve olduğu gibi anlatmaktır. Utandıran, kırgınlık yaratan ya da “önemsiz” görünen bir ayrıntı bazen aramanın yönünü değiştirir.
Beklerken ailenin yapabilecekleri
Arama sürerken ailenin elinde kalan en zor şey beklemektir. Bu süreyi işe yarar kılmanın yolları var. Kişinin dönebileceği evde birinin bulunması, kişiyi tanıyan herkesin acele etmeden düşünüp hatırladıklarını yazması bunların başında gelir. Sosyal medyada fotoğraf ve bilgi paylaşmadan önce resmî makamlarla konuşmak da önemlidir: paylaşım bazen yardımcı olur, ama yanlış ihbarlar ya da kötü niyetli kişilerin ilgisi de doğurabilir. Kişinin kullandığı telefon hattı ya da banka kartı gibi bilgileri resmî makamlara iletmek de onların işini kolaylaştırır; bu tür kayıtlara yalnız onlar ulaşabilir. Kişiden ya da kişiyle ilgili bir haber gelirse bunu hem resmî makamlara hem bize hemen iletmeniz, planın yeni bilgiye göre yeniden kurulmasını sağlar.
Aranan kişiye ulaşıldığında aileye ne anlatılır?
Çalışmanın sonunda aile, neye bakıldığını ve ne bulunduğunu raporda okur. Bir istisna vardır: aranan kişi yetişkinse ve evden kendi kararıyla uzaklaştığı, ailesiyle temas istemediği anlaşılırsa adresini rapora yazmayız. Bu kural, yetişkin bir insanın kendi hayatına dair kararına saygının gereğidir ve ön görüşmede açıkça konuşulur.
Başvuruyu ailenin hangi üyesinin yapacağını konuşmak isterseniz yakını adına başvuru yazısı bu soruyu ele alıyor.
Aile olarak elimizdeki bilgileri nasıl toplayalım?
İşe, herkesin bildiğini ayrı ayrı yazmasıyla başlayın: ne zaman, nerede, ne duyuldu ya da görüldü. Bilgiyi kimin verdiği de not edilmelidir. Fotoğraflar, son yazışmaların tarihleri ve kişinin bağı olan yerlerin adresleri ön görüşmeyi kısaltır.
Kayıp yakınımız yaşlı ve unutkan; çalışma farklı mı kurulur?
Yaşlı ve unutkan bir yakında aramanın merkezi, kişinin alışık olduğu yerler ve eskiden yaşadığı mahallelerdir. Plan, ailenin bu yerler hakkındaki bilgisine dayanır. Kişinin sık oturduğu bir park, uğradığı bir pazar yeri ya da eski bir komşusunun yaşadığı sokak gibi ayrıntılar, bu tür bir aramada en değerli bilgiler arasındadır.
Yıllardır görüşmediğimiz bir akrabaya ulaşmak da bu kapsama girer mi?
Acil bir endişe yoksa bu çalışma daha çok bir adres çalışmasıdır ve adres sayfasında anlatılan biçimde yürür. Akraba yetişkinse ve bağı kendi isteğiyle koparmışsa, yukarıdaki kural burada da geçerlidir.
Başvuruyu ailenin hangi üyesi yapmalı?
Kişiye yakın ve bilgilerin çoğunu toplayabilecek bir aile üyesinin başvurması işi kolaylaştırır. Rapor başvuran kişiye teslim edilir; öteki aile üyelerine ne kadarının anlatılacağını aile kendi arasında belirler.