Araştırma Süresi Sakarya’da: Gün Sayısını Biçimlendiren Bilgiler

Beklemek, bir dedektifle konuşmaya karar veren biri için işin en zor kısmıdır. Kafanızdaki soru bir an önce cevap bulsun istersiniz ve “ne zaman bileceğim?” diye sorarsınız. İşi görmeden söylenen bir gün sayısı ancak bir tahmin olur. Bu yüzden süre sözü vermeyiz; size gün sayısının hangi bilgilere göre belirlendiğini ve planın nasıl yazıldığını anlatırız.

İşin türü ilk sınırı çizer

Bazı işler doğası gereği kısadır. Satın almayı düşündüğünüz bir arsanın yolunu, kullanımını ve komşu parselleri görmek, çoğu zaman dar bir planla biter. Teklifte adı geçen bir firmanın adresinde bugün ne olduğunu görmek de benzer biçimde dar bir plan ister.

Bazı işler ise kendi takvimini kendisi belirler. Eşe dair bir tereddütte sorunun cevabı, o sorunun ilgili olduğu durumun gerçekleştiği gündedir; o gün haftada bir de gelebilir, ayda bir de. Kayıp bir aile üyesinin aranmasında ise süre, ailenin elindeki bilgiye ve aramanın kaç ilçeye yayıldığına bağlı olarak açık uçludur. Aynı “dedektiflik araştırması” sözü bu nedenle birkaç saatlik bir saha işini de haftalara yayılan bir planı da anlatabilir.

Sürenin asıl belirleyicisi: sizin bilginiz

Sürenin en büyük belirleyicisi, sizin getirdiğiniz bilgidir. Tam bir adres, bir mahalle adına göre; bir mahalle adı da “Hendek tarafında bir yer” bilgisine göre aramayı çok kısaltır. Bir kişinin hangi işte çalıştığını, hangi ilçede oturduğunu ya da hangi bahçenin satıldığını kesin olarak biliyorsanız, plan doğrudan o noktaya gider.

Belirsiz bilgiyle gelmek çok doğaldır; araştırmanın bir amacı da o belirsizliği gidermektir. Yalnız belirsizlik ne kadar büyükse, onu daraltmak için gereken gün de o kadar artar.

Görülmesi gereken an ne sıklıkla gelir

Bazı sorular, bir yere bir kez bakılarak cevaplanır: arsanın yolu bellidir, firmanın tabelası oradadır ya da değildir. Bazı sorular ise bir şeyin tekrar edip etmediğini sorar ve tek bir gün bunu göstermeye yetmez. Bir iş yerinin faal olup olmadığı, birkaç farklı günde görüldüğünde daha sağlam bir cevap verir; tek bir kapalı gün, bir tatil ya da bir arıza olabilir.

Plan yazılırken şunu sorarız: sorunuzun cevabı bir anda mı görülür, yoksa birkaç farklı günde görülmesi mi gerekir? Bu sorunun cevabı, gün sayısının çoğunu belirler. Haftada birkaç kez yaşanan bir durum kısa bir planla görülür; ne zaman olacağı belirsiz bir durumda ise plan, sizden gelecek bir bilgiye göre esnek tutulur.

Takvimi yılın döneminin belirlediği işler

Sakarya’nın kıyısı, gölü ve bahçeleri bazı işlere kendi takvimini ekler. Karasu ya da Kocaali kıyısındaki bir sitenin sezon dışı hâlini görmek istiyorsanız, bunun için sezonun kapanmasını beklemek gerekir; bunu Karasu sayfasında ayrıntılı anlattık. Bir bahçede ise ocakların yapısı yapraklar döküldükten sonra çok daha açık görülür.

Merkezden uzaklık da takvime etki eder. Kıyıdaki Kocaali ya da güneydeki Taraklı gibi kent merkezine en uzak ilçelerden birinde birden fazla yere bakılacaksa, plan yolun payını hesaba katarak günlere bölünür.

Raporun hazırlanması ve teslim

Planlanan son saha gününden sonra rapor, o günlerin notları ve fotoğrafları bir araya getirilerek hazırlanır. Her gözlem kendi günü ve yeriyle yazılır, görülemeyen noktalar nedenleriyle not edilir. Raporun teslim günü de planın bir parçasıdır ve kapsamla birlikte size yazılı olarak bildirilir.

Plan bazen yolda değişir. Bir adresin başka bir ilçeye taşındığı anlaşılabilir, hava koşulu bir günü verimsiz kılabilir ya da sizden yeni bir bilgi gelebilir. Böyle bir durumda çalışmayı kendi kendine uzatmak yerine durumu size bildirir, yeni planı sizin onayınıza sunarız.

Süre sözü yerine yazılı plan

Görüşmeden sonra size bir gün sayısı tahmini yerine bir plan yazılır: sorunun kendisi, bakılacak yerler, gün sayısı ve yılın hangi dönemine yerleştirileceği. Plan kabul edildiğinde çalışma başlar ve planlanan günler bittiğinde neyin görüldüğü raporla size teslim edilir.